Met twee woorden spreken

23 feb 2011 - Marcel van de Grift

In de pensioensector wordt vaak de stelling betrokken dat pensioen een arbeidsvoorwaarde is en dat pensioen uitgesteld loon is. Dat klopt ook helemaal.

Maar het is wel zo fatsoenlijk om met twee woorden te spreken. Het is even zeer een financieel product met risico’s. Dan kunnen de risico’s maar beter met elkaar gedeeld worden.

Pensioen is uitgesteld loon…

Omdat pensioen een arbeidsvoorwaarde is, zijn het de sociale partners die onderhandelen over de inhoud van de pensioenregeling. Dat is ook de reden waarom besturen van pensioenfondsen bestaan uit vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers.

In de afgelopen tijd is er door de pensioencrisis meer belangstelling gekomen voor pensioenen. Tegelijkertijd blijft het kennisniveau over de inhoud van pensioenen relatief laag. Het is vreemd dat over een arbeidsvoorwaarde waar 20% van het salaris mee is gemoeid tegelijkertijd zo weinig kennis bestaat. Stel dat je een willekeurige werknemer vraagt bij welke pensioenuitvoerder pensioen wordt opgebouwd. Als je geluk hebt, slaagt hij of zij hiervoor. Maar dan nog een vraag: in wat voor soort pensioenregeling neem je deel? Middelloon, beschikbare premie? Bouw je nabestaandenpensioen op? De kans is heel groot dat de persoon in kwestie bij deze vragen afhaakt. Laat staan dat een beeld bestaat van het reeds opgebouwde dan wel nog op te bouwen pensioen. De meeste werknemers hebben meer belangstelling voor hun nieuwe blackberry, glimmende leasebak en zijn vaak meer geïnteresseerd in de hoogte van hun eindejaarsuitkering of hun bonus. Dat is ook heel begrijpelijk. Het gaat hier immers om tastbare producten of geld waarmee consumptie binnen handbereik ligt.

… én een financieel product met risico’s

Ook al is pensioen een arbeidsvoorwaarde of uitgesteld loon, dat laat onverlet dat het tegelijkertijd ook een financieel product is met risico’s. De risico’s van een lagere rente, een negatief rendement (maar ook van een langer leven dan waarmee gerekend wordt) zijn onlosmakelijk verbonden met de pensioenregeling. Dat is niet pas sinds de kredietcrisis van 2008 het geval. Maar als de zon schijnt (hoge rente, gunstige beleggingsrendementen) en de parasol kan worden opgezet is de boodschap van de schaduwzijde van de risico’s lastiger te communiceren. Dat is makkelijker wanneer het regent (lage rente, negatieve beleggingsrendementen) en de paraplu moet worden opgezet.

Wie zich realiseert dat het pensioen grosso modo voor 20% wordt gefinancierd uit premies en voor 37% uit de rendementen tijdens de pensioenopbouw en voor 43% uit rendementen tijdens de uitkeringsfase weet hoe bepalend de ontwikkeling op de financiële markten is voor het pensioenresultaat.

Dan maar geen risico’s meer lopen en al het geld op een grote spaarrekening? Dan wordt de premie sky high of moet de pensioenregeling ernstig versoberd worden. Dat is dus geen reële optie, dus zullen we moeten leven met die risico’s.

Collectief: welvaartswinst

De genoemde financiële risico’s zijn niet weg te masseren of te camoufleren, vroeg of laat komen ze aan de oppervlakte. Het gaat uiteindelijk om de vraag wie deze risico’s draagt. Is dat het individu? Dat is leuk als de zon schijnt, maar dat kan heel vervelend zijn als je alleen in de hoosbui staat. Daarom is het collectieve pensioenproduct, waarin de risico’s met elkaar worden gedeeld, verre te prefereren boven het individuele product. Uit onderzoek (CPB, WRR) blijkt dat collectieve pensioenen welvaartswinst opleveren ten opzichte van individuele pensioenen. En dat betekent winst voor de individuele deelnemer!

Uw pensioenartikelen

inhoud

Reader uitleg | Deel uw reader

U bevindt zich op uw eigen reader-pagina waar u de voor u interessante artikelen kunt verzamelen en bewaren. U kunt inloggen zodat u deze reader overal kunt lezen. U bent nog niet ingelogd en daarom worden deze artikelen alleen in deze sessie bewaard.

Login met uw Twitter of uw Facebook of uw LinkedIn account

Print de reader inhoud