Kosten spelen grote rol bij opbouw oudedagsvoorziening

Prijskaartje pensioen

26 mar 2013 - Manno van den Berg

Het collectieve pensioen, waarbij deelnemers gemeenschappelijk pensioen beleggen, ligt onder vuur door voorstanders van een individueel pensioen. Angelien Kemna, hoofd beleggingen van Nederlands grootste pensioenbelegger APG, legt uit waarom een collectief pensioen beter collectief belegd kan worden.

Het collectieve pensioen, waarbij deelnemers in een gemeenschappelijke beleggingspot samen voor hun pensioen beleggen, ligt onder vuur door voorstanders van individuele pensioenpotjes waarbij werknemers afzonderlijk het beleggingsrisico dragen. Zo’n individuele spaarpot vereist niet alleen een ander beleggingsbeleid, maar kan ook tot hogere kosten leiden, zo waarschuwt Angelien Kemna, hoofd beleggingen van Nederlands grootste pensioenbelegger APG. 'Ik weet dat collectief in deze tijd geen selling point is. Maar laten we het dan risk sharing noemen.'

De pleitbezorgers van individuele pensioenopbouw hebben nu de wind mee: ze wijzen op de nijpende situatie waarin veel pensioenfondsen zich op dit moment bevinden en stellen dat het huidige collectieve systeem door de stijgende levensverwachting en het afkalven van de solidariteit tussen generaties niet langer houdbaar is. Verzekeraars en andere vermogensbeheerders willen het pensioengeld graag overnemen. Werkgevers lopen niet langer beleggingsrisico in hun pensioenregelingen en adviseurs dromen van de drommen consumenten die hen straks om advies (moeten) gaan vragen.

kosten oudedagsvoorziening

Voor jongere werknemers zijn er ook voordelen. Zij hoeven niet langer de last te dragen van de vergrijzing in de collectieve regelingen, kunnen de lat qua risico en rendement iets hoger leggen en krijgen meer keuzevrijheid bij wie ze hun pensioen stallen.

Een zuiver individuele pensioenpot leidt echter tot hogere kosten, stelt APG-topvrouw Kemna. Allereerst omdat deelnemers ook eigen beleggingskeuzes moeten maken. 'Behavorial finance leert ons dat veel beleggers echter beslissingen nemen op emotionele gronden. Een gevolg daarvan is dat ze te frequent handelen. Dat leidt tot veel hogere transactiekosten.'

Een ander kostenverhogend aspect van een individueel systeem is dat de meeste mensen beleggingsadvies nodig zullen hebben, omdat ze zelf de kennis niet in huis hebben om te kunnen bepalen hoe ze hun pensioengelden het beste kunnen beleggen.

Risicospreiding

Ook gemist rendement is een kostenpost. Daarbij stelt Kemna dat het systeem van risk sharing binnen een pensioenfonds het juist toelaat dat er uitgaande van een gelijk risicoprofiel meer beleggingsrisico genomen kan worden dan in een individuele pot. 'Meer risico kunnen lopen, betekent meer kans op een hoger rendement. De spreiding van risico over deelnemers en generaties vergroot de kans op een hoger rendement.'

Wat hierbij meespeelt, is dat een individuele spaarpot op de pensioendatum omgezet moet worden in een levenslange uitkering op basis van annuïteit. Hoe hoog die uitkering is, hangt af van de risicovrije rente. Is die rente laag zoals bijvoorbeeld nu het geval is, dan verlaagt dat ook de uitkeringen. De pensioengerechtigde loopt daarmee dus een renterisico. 'Een daling van de rente met 1 procentpunt bij omzetting leidt al snel tot een 10 procent lagere pensioenuitkering', aldus Kemna.

In een collectief stelsel gebeurt die omzetting niet, maar blijft het vermogen belegd als onderdeel van de collectieve pot. De vermogensmix is voor iedereen, ook voor gepensioneerden, hetzelfde, legt Kemna uit. 'Dat zorgt ervoor dat hun pensioengelden doorrenderen.'

Kemna rekent voor: 'Bij een rente van 2,5 procent, wordt slechts 23 procent van het rendement van het individuele pensioen gecreëerd in de uitkeringsfase, tegen 43 procent in de collectieve regelingen bij een gemiddeld rendement van 6 procent. Dit betekent dat bij een individueel pensioen een gemiddelde deelnemer genoegen moet nemen met een tot 35% lager pensioen of tot 50 procent meer premie moet inleggen.' Dat laatste betekent dus een hoger prijskaartje.

De keerzijde van het collectieve systeem is hier wel dat actieve deelnemers het verschil moeten bijleggen als de dekkingsgraad tekort schiet om de pensioenuitkeringen 100 procent uit te betalen. Die rekening kan uiteindelijk zo hoog zijn dat pensioenfondsen genoodzaakt worden om op die uitkeringen te korten.

Voorstanders van een individueel systeem stellen bovendien dat de pensioenpot kan worden afgestemd op de leeftijd van de klant. Met in het begin veel risico (en rendement) en aan het eind van de opbouwfase minder risico. Aan dat eind worden vooral obligaties ingezet, die het risico van een lage rente, als er een levenslange uitkering wordt aangekocht, weer dempen.

Schaalgrootte

De strijd tussen commerciële partijen die individuele pensioenen aanbieden en pensioenfondsen zonder winstoogmerk is voor deelnemers lastig te volgen. Onderzoeken naar de kosten van beide systemen spreken elkaar tegen. Wel is schaalgrootte een belangrijke factor. Hoe groter de collectieve pensioenpot of pool van individuele pensioenpotjes, des te lager zijn de kosten. Die schaalgrootte hebben aanbieders van de 'individuele pensioenvariant' op dit moment niet.

Uw pensioenartikelen

inhoud

Reader uitleg | Deel uw reader

U bevindt zich op uw eigen reader-pagina waar u de voor u interessante artikelen kunt verzamelen en bewaren. U kunt inloggen zodat u deze reader overal kunt lezen. U bent nog niet ingelogd en daarom worden deze artikelen alleen in deze sessie bewaard.

Login met uw Twitter of uw Facebook of uw LinkedIn account

Print de reader inhoud