De keerzijde van keuzevrijheid (3)

Keerzijde voor zowel het individu als de maatschappij

09 dec 2014 - Stefan Wientjes, Jordan Strik

De mate van keuzevrijheid in pensioen staat ter discussie. Ondanks de voordelen, moet de keerzijde niet worden onderschat.

We willen graag meer keuzevrijheid,  maar liever niet daadwerkelijk kiezen. Het keuzeaanbod is hierin bepalend. Het hebben van geen enkele keuze is voor velen onwenselijk, het hebben van teveel keuze leidt weer tot keuzestress. Daarnaast heeft men ten aanzien van pensioenkeuzes niet altijd een helder beeld van wat men wil kiezen. Tegelijkertijd kan de impact van een verkeerde keuze op het pensioen aanzienlijk zijn. Ook is men in verschillende mate in staat om te gaan met keuzevrijheid.  Daarom is het de vraag of een verruiming van de keuzemogelijkheden in pensioen een zegen is voor velen, of slechts voor degenen die hier het beste mee overweg kunnen.

Individuele en maatschappelijke consequenties

De consequenties van verkeerde pensioenkeuzes beperken zich niet alleen tot de pensioensituatie van het individu. De maatschappelijke kosten kunnen hoog zijn als men niet in staat is een toereikend pensioen op te bouwen. Ongeacht de gemaakte keuzes, kan het faciliteren van de keuzemogelijkheden de kosten al laten stijgen. Deze kunnen oplopen  doordat individuele administraties met keuzemogelijkheden duurder zijn in de uitvoering dan grootschalige, collectieve administraties. Naast een verlies aan schaalbaarheid van pensioenregelingen, zal  het ontwerpen van keuzemogelijkheden, en het ondersteunen van werknemers in het maken van deze keuzes hieraan bijdragen.  

Een fundamentele verruiming van de keuzevrijheid betreft een keuze in pensioenaanbieder. Ervaringen uit het buitenland en andere sectoren leren ons dat de verwachte concurrentieprikkel niet noodzakelijk tot lagere kosten en een betere klantbenadering leidt, maar juist een tegenovergestelde tendens teweeg kunnen brengen.  Zo kunnen marketingkosten stijgen, terwijl risico-selectie in aanbieders de sector instabieler kan maken. Overigens lijken relatief weinig mensen daadwerkelijk van een dergelijke keuze gebruik te zullen maken. 

Verenigde Staten en Australië

In keuzegedrag en pensioen stonden we stil bij de psychologie van het kiezen, de complexe keuzecontext met betrekking tot pensioen en waarom er juist nu een tendens naar meer keuzevrijheid waar te nemen is. Hierin kwam onder andere naar voren dat men in verschillende mate gevoelig is voor psychologische en gedragsmatige invloeden die ervoor zorgen dat keuzes afwijken van de ‘rationele kiezer’, die altijd de meest optimale keuzes maakt.

In dit artikel behandelen wij de keerzijde van een verruiming van de keuzemogelijkheden in pensioen voor zowel het individu als de maatschappij. Hiervoor wordt over de grenzen gekeken naar ervaringen met keuzevrijheid in het pensioenstelsel van de Verenigde Staten en Australië, waar meer ruimte wordt geboden aan keuzevrijheid.  

 

Uw pensioenartikelen

inhoud

Reader uitleg | Deel uw reader

U bevindt zich op uw eigen reader-pagina waar u de voor u interessante artikelen kunt verzamelen en bewaren. U kunt inloggen zodat u deze reader overal kunt lezen. U bent nog niet ingelogd en daarom worden deze artikelen alleen in deze sessie bewaard.

Login met uw Twitter of uw Facebook of uw LinkedIn account

Print de reader inhoud