Beleid brengt pensioenfondsen in nood

20 jul 2013 - Frans Sluijter

Politiek en De Nederlandsche Bank miskennen dat ABP laatste 20 jaar gemiddeld rendement had van 7,2%.

Politiek en De Nederlandsche Bank miskennen dat ABP laatste 20 jaar gemiddeld rendement had van 7,2%.

De vaststelling van het voortduren van de recessie heeft weer allerlei deskundigen de gelegenheid gegeven hun mening te uiten. Vastgesteld wordt dat de consumentenhouding een belangrijke oorzaak is en dat de huizenmarkt en de pensioenen daar een belangrijke rol bij spelen.

Voor wat de pensioenen betreft, wordt echter niet op de oorzaken van de daar heersende malaise ingegaan. Dat is merkwaardig omdat die malaise door het kabinetsbeleid zelf veroorzaakt wordt.

Door de wijze waarop de pensioenfondsen hun verplichtingen moeten berekenen, wordt een beeld geschapen dat die fondsen in grote nood verkeren en wordt een beleid afgedwongen dat de consumenten aanzet tot grote spaarzaamheid. Ik bedoel natuurlijk het financieel toetsingskader dat gehandhaafd wordt door De Nederlandsche Bank en dat leidt tot irreële dekkingsgraden.

Het gemiddelde rendement van een fonds als ABP is weliswaar de laatste twintig jaar 7,2%, maar daar hebben onze politici met in hun voetspoor toezichthouder DNB niets mee te maken.

De dekkingsgraad wordt gevormd door het quotiënt van twee onnauwkeurige getallen. De teller wordt gevormd door de activa van een fonds. Een deel daarvan valt vrij nauwkeurig vast te stellen compleet met standaarddeviatie van de fluctuaties ervan. De rest is wat moeilijker, maar er wordt aardig wat tijd en geld besteed om dat zo nauwkeurig mogelijk te doen. De grenzen waarbinnen de waarde van de activa ligt, kunnen dus bekend zijn.

Met de passiva is het heel anders gesteld. Daar moet een schatting worden gemaakt van de contante waarde van de verplichtingen van een fonds en die verplichtingen kunnen zich uitstrekken over een periode tot tachtig jaar toe. Daarvoor nemen wij in Nederland de risicovrije marktrente en omdat er na een jaar of tien helemaal geen markt meer is, zuigen we de rest van die rentecurve uit onze duim en laten die uiteindelijk lopen naar 4,2%. In de praktijk komt dat neer op een effectieve discontovoet van tussen de 2% en 2,5% om de contante waarde van de verplichtingen te bepalen.

Waarschijnlijk een goede methode om de absolute bovengrens van de verplichtingen vast te stellen, maar met een reële waarde van de verplichtingen heeft het weinig of niets te maken. En enig inzicht binnen welke grenzen de waarde van de verplichtingen zich beweegt, ontbreekt geheel. Duidelijk is dat de nu voorgeschreven waardebepaling van de verplichtingen ver buiten die grenzen valt.

Met deze gang van zaken schieten wij onszelf in de voet. Terwijl de regering zich suf piekert over maatregelen om de consumenten aan het consumeren te krijgen, stelt haar staatssecretaris voor Sociale Zaken een nieuw pensioenstelsel voor met een nieuw financieel toetsingskader dat op geen enkele wijze breekt met deze totaal onwezenlijke manier van afschatting van de verplichtingen. Weer wordt uitgegaan van de risicovrije kortetermijnrente en niet begonnen bij het over twintig jaar gemiddelde rendement van een fonds (bij ABP is dat 7,2%), waar de berekening mee zou moeten beginnen. Hoe dat precies moet is voer voor statistici.

Zo blijven de consumenten achterdochtig en gaan ze door met sparen en voorzichtig besteden. Procyclisch handelen dus.

Prof. dr. ir. Frans W. Sluijter is emeritus hoogleraar theoretische natuurkunde aan de Technische Universiteit Eindhoven en gewezen president-commissaris van de toenmalige Ohra groep. Hij is thans vicevoorzitter van het verantwoordingsorgaan van ABP.

Uw pensioenartikelen

inhoud

Reader uitleg | Deel uw reader

U bevindt zich op uw eigen reader-pagina waar u de voor u interessante artikelen kunt verzamelen en bewaren. U kunt inloggen zodat u deze reader overal kunt lezen. U bent nog niet ingelogd en daarom worden deze artikelen alleen in deze sessie bewaard.

Login met uw Twitter of uw Facebook of uw LinkedIn account

Print de reader inhoud